Hygrometer kopen: waar je op let en waar je meet

De badkamerstoom trekt nog op toen ik op de hygrometer in de gang kijk: 71 procent. Twee kamers verder, achter gesloten deuren, geeft een tweede meter 43 procent. Eén woning, twee ruimtes, bijna dertig procent verschil. Dat is precies waarom een losse meter ergens in de woonkamer weinig zegt: luchtvochtigheid is geen huisgetal, het is een getal per kamer.

40 tot 60 procent: het bereik waar alles goed gaat

Onder de 40 procent begint je slijmvlies te irriteren, kraakt hout en geven sommige vloeren kiertjes. Boven de 60 procent krijgt schimmel vrij spel en voelen huisstofmijt zich thuis. Die 40-60 is daarom geen willekeurige streefwaarde maar de bandbreedte waarbinnen je van alles het minst merkt.

Wat het cijfer niet zegt: waar je meet. Vloerleggers geven vaak hetzelfde advies: houten vloeren reageren met millimeters op te droge lucht, dus meet met een hygrometer en grijp in zodra hij onder de 45 procent zakt. Die millimeters zie je pas terug als het al gebeurd is.

Waarom voelt een kamer klam terwijl de meter 45 procent aangeeft?

Omdat vochtgevoel niet alleen van de lucht komt. Een koude muur laat de lucht erlangs afkoelen en drijft de lokale vochtigheid omhoog, terwijl je meter drie meter verderop een nette 45 procent ziet. Ventileer je weinig, dan stapelt vocht zich op bij koud oppervlak: daar begint schimmel, niet in het midden van de kamer.

Doe dus twee dingen tegelijk: hang de meter op ademhoogte en niet naast een raam, radiator of de sproeikop van de douche. En meet minstens één keer per ruimte, want het verschil tussen kamers is vaak groter dan het verschil tussen dagen. Alles over welke waarden daarbij tellen, staat in onze uitleg over luchtkwaliteit meten in huis.

Zo check je of je hygrometer je niet voorliegt

Digitale hygrometers met een capacitieve sensor zijn goedkoper dan ooit, maar de spreiding tussen exemplaren is groot: afwijkingen van 3 tot 5 procent zijn normaal en op zich geen probleem, zolang je trends volgt en niet één getal aanbidt.

Wil je weten of jouw meter grofweg klopt, dan kan dat met de zouttest. Doe een theelepel keukenzout in een bakje, maak het net nat, zet het samen met de meter in een afgesloten doos en wacht een paar uur. Lucht boven verzadigd zoutwater houdt ongeveer 75 procent vocht vast, en een meter die dan grofweg tussen de 72 en 78 aangeeft, is goed genoeg. Zit hij er naast, trek dan het verschil van je metingen af en gebruik de meter als trendmeter in plaats van als waarheid.

Wat je bij het kopen verder tegenkomt:

• Min/max-weergave. Het nachtelijk minimum is de waarde waarop je iets kunt bijsturen; het daggemiddelde verbergt precies dat.
• Responstijd. Een trage sensor ziet je douche niet als piek. Voor de gewone kamerwaarde werkt dat nog prima, voor de badkamer niet.
• Trendfunctie of logger. Zonder vastlegging vergeet je of die 65 procent gisteren uitzonderlijk was of elke week terugkomt.
• Temperatuur erbij. Vocht en temperatuur horen bij elkaar: 60 procent bij 18 graden is iets anders dan 60 procent bij 24.

Welke hygrometer past bij jouw vraag?

Ben je vooral benieuwd of de lucht in huis klopt, dan doet een simpele digitale meter het werk: hang hem in de slaapkamer en kijk elke ochtend een week lang. Is je vraag breder, dan is een combimeter vaak zinniger dan twee losse apparaatjes. In de luchtkwaliteitsmeterwinkel vind je naast losse meters ook modellen die naast vocht een echte CO2 meter erbij zetten, en dat is de waarde die je vertelt of ventileren zin heeft gehad.

Meten is de helft. De andere helft is de waardes in de juiste volgorde zetten: eerst vocht in de slaapkamer, dan een fijnstofmeter bij de keuken als je veel bakt, en CO2 waar mensen samenzitten. Je hoeft niet alles tegelijk. Eén meter die je elke week bekijkt, verslaat een la vol apparaten die nergens staan.

Heb je naast vocht ook last van stof en rookgeuren, dan is een fijnstofmeter de logische aanvulling, en wil je weten wanneer ventileren genoeg is geweest, dan leest een CO2 meter dat sneller af dan je neus.

De eerste kachel gaat aan en de meter begint te praten

Nog een paar weken en de verwarming gaat dagelijks aan. Dan zakt de luchtvochtigheid in veel huizen in een paar dagen van een gezonde 50 naar een dorre 35 procent, en merk je het pas aan een droge keel of een knarsende vloer. Hang nu één meter in de slaapkamer en noteer bij het opstaan twee weken lang het getal. Zie je de kanteling komen, dan stuur je op tijd bij: korter luchten, rooster een uurtje dicht of een bak water bij de verwarming. Alleen de meter vertelt het je op tijd.