Stikstofdioxide boven Nederland

Op een windstille dag in januari staat de lucht boven Nederland stil. Wat er ’s ochtends uit de uitlaten en schoorstenen komt, blijft hangen. Je ruikt het niet, je ziet het niet, en toch is het van bovenaf te meten. Dit is die meting, en hij loopt elke dag door.

Laatste meting

84,1µmol/m²

Gemeten op 9 oktober 2026. Dat is aan de hoge kant: hoger dan 71% van de 365 dagen die we in het afgelopen jaar konden meten.

0,0332,1 µmol/m²

Jaargemiddelde

71,1µmol/m²

Hoogste dag

214,628 januari 2026

Laagste dag

6,91 januari 2026

Dagen gemeten

365afgelopen jaar

Een jaar stikstofdioxide boven Nederland

Elke stip is een dag. De winterpiek is geen toeval: koude lucht mengt slechter en er wordt meer gestookt.

Fijnstof en deeltjes in de lucht

Hoeveel licht wordt tegengehouden door deeltjes: fijnstof, zeezout, rook, saharazand. Een dimensieloze index; onder 0,1 is de lucht helder, boven 0,5 zie je het als nevel.

-1,05,0

Samengesteld uit de heldere momenten tussen 2 oktober 2026 en 13 oktober 2026: op 12 van die dagen kon er ergens boven Nederland gemeten worden. Waar de wolken al die tijd bleven liggen, is het beeld grijs gebleven.

Deze pagina werkt zichzelf elke dag bij. Laatste keer: 13 oktober 2026.

Een kolom lucht van tien kilometer hoog

Dit is het belangrijkste om te snappen voordat je naar de kleuren kijkt. De meting gaat niet over de lucht op ademhoogte. Er wordt door de hele luchtlaag heen gekeken, van de grond tot ver boven de wolken, en alle stikstofdioxide in die kolom wordt bij elkaar opgeteld. Het getal gaat dus over een kolom lucht, niet over een straat.

Daarom staat er µmol/m² bij en geen µg/m³. Dat eerste is een hoeveelheid per vierkante meter grondoppervlak, opgeteld over de hele hoogte. Dat tweede, de eenheid die meetstations aan de grond gebruiken, is een concentratie op één plek op één hoogte. Je kunt ze niet in elkaar omrekenen. Wie dat toch doet, geeft je een getal dat nergens op slaat.

Wat de kaart wél goed doet: laten zien waar het vandaan komt en welke kant het op waait. Op een windstille dag zie je de Randstad, de A15 en het havengebied als losse vlekken oplichten. Waait het hard, dan is Nederland één egale vlakte en ligt alles honderd kilometer verderop.

De donkerste vlek is meestal niet van ons

Kijk rechtsonder op de kaart. Daar zit bijna altijd de zwaarste concentratie, en dat is het Ruhrgebied: Duisburg, Essen, Dortmund, met de staalindustrie en het vrachtverkeer dat erbij hoort. Bij oostenwind schuift een deel van die lucht onze kant op. Bij westenwind gebeurt het omgekeerde en exporteren wij het naar hen.

Dat maakt deze kaart eerlijker dan de meeste discussies erover. Luchtvervuiling stopt niet bij de grens, en een nationale kaart met een dikke rand eromheen suggereert een precisie die er niet is.

Stikstof in het nieuws is iets anders dan dit

Hier gaat het bijna altijd mis, ook in kranten. De stikstofcrisis gaat over depositie: stikstof die neerslaat op natuurgebieden, grotendeels als ammoniak (NH3) uit mest. Deze kaart gaat over stikstofdioxide (NO2) in de lucht, en dat komt vooral uit verbranding. Verkeer, industrie, scheepvaart. Twee verschillende stoffen, twee verschillende bronnen, twee verschillende problemen.

Ze worden door elkaar gehaald omdat er “stikstof” in allebei zit. Wie deze kaart gebruikt om iets over de boeren te zeggen, of over Natura 2000, pakt het verkeerde plaatje. Wie hem gebruikt om te laten zien waar het verkeer staat, zit goed.

Dezelfde meting, maar dan per gemeente

De kaart hierboven is één beeld van heel Nederland. Datzelfde beeld kun je opknippen: een eigen uitsnede per gemeente, en dan per gemeente het gemiddelde uitrekenen. Dat levert de lijst hieronder op, gemeten op dezelfde dag en met dezelfde methode, dus onderling vergelijkbaar.

Per gemeente gemeten op 9 oktober 2026

Zelfde meting, kleinere vakjes: 342 gemeenten, elk een eigen uitsnede van het beeld. Het gemiddelde over alle gemeenten was 80,0 µmol/m². Eén dag zegt weinig over een gemeente; het patroon tussen noord en zuid wel.

Hoogst gemeten	µmol/m²
Maassluis	293,4
Hattem	202,1
Deventer	200,2
Losser	199,8
Dinkelland	194,0
Druten	191,3
Oldenzaal	186,3
Olst-Wijhe	183,7
Neder-Betuwe	179,0
Veenendaal	171,4

Laagst gemeten	µmol/m²
Midden-Groningen	17,5
Westerkwartier	17,9
Groningen	18,5
Tynaarlo	18,6
Oldebroek	19,1
Eemsdelta	19,5
Het Hogeland	20,0
Pekela	20,1
Noordenveld	20,6
Coevorden	20,7

Alle 342 gemeenten

#	Gemeente	µmol/m²
1	Maassluis	293,4
2	Hattem	202,1
3	Deventer	200,2
4	Losser	199,8
5	Dinkelland	194,0
6	Druten	191,3
7	Oldenzaal	186,3
8	Olst-Wijhe	183,7
9	Neder-Betuwe	179,0
10	Veenendaal	171,4
11	De Bilt	170,7
12	West Maas en Waal	170,6
13	Maashorst	169,6
14	Zwartewaterland	168,5
15	Rhenen	167,6
16	Borne	167,3
17	Heerde	164,4
18	Zeist	157,6
19	Hengelo (O)	154,4
20	Voorst	152,8
21	Westerveld	150,9
22	Midden-Drenthe	150,7
23	Gooise Meren	149,9
24	Soest	147,7
25	Hof van Twente	147,7
26	Diemen	147,4
27	Papendrecht	147,4
28	Enschede	145,7
29	Haaksbergen	144,1
30	Kampen	143,4
31	Sliedrecht	142,8
32	Gemert-Bakel	142,4
33	Best	141,7
34	Bunnik	141,6
35	Laarbeek	141,6
36	Boekel	141,1
37	Winterswijk	141,0
38	Amsterdam	140,9
39	Elburg	140,7
40	Epe	140,1
41	Zwijndrecht	139,6
42	Borger-Odoorn	139,1
43	Aa en Hunze	136,9
44	Stadskanaal	136,3
45	Culemborg	136,1
46	Oostzaan	134,3
47	Veendam	133,0
48	‘s-Hertogenbosch	132,9
49	Alblasserdam	132,8
50	Houten	132,5
51	Oirschot	132,4
52	Heemstede	131,1
53	Oldambt	130,8
54	Nunspeet	130,0
55	Gouda	129,8
56	Hendrik-Ido-Ambacht	128,6
57	Barendrecht	128,2
58	Venray	128,2
59	Buren	127,6
60	Berkelland	127,5
61	Hilvarenbeek	127,3
62	Krimpenerwaard	127,1
63	Montfoort	126,5
64	Wijk bij Duurstede	126,4
65	Tiel	125,7
66	Ridderkerk	125,4
67	West Betuwe	124,4
68	Molenlanden	123,7
69	Sint-Michielsgestel	122,4
70	Lopik	120,8
71	Vught	120,7
72	Oisterwijk	119,7
73	Waterland	118,9
74	Horst aan de Maas	118,3
75	Ooststellingwerf	117,8
76	Meerssen	117,7
77	Zaanstad	116,4
78	Wijchen	116,2
79	Nuenen, Gerwen en Nederwetten	115,4
80	Vijfheerenlanden	115,2
81	Hardinxveld-Giessendam	115,0
82	Valkenburg aan de Geul	114,7
83	Maastricht	114,7
84	Apeldoorn	113,6
85	Bodegraven-Reeuwijk	112,9
86	Bloemendaal	112,0
87	Dordrecht	111,9
88	Haarlemmermeer	111,2
89	Beek	111,1
90	Oudewater	110,6
91	Hoeksche Waard	109,7
92	Bernheze	109,0
93	Purmerend	107,5
94	Hoogeveen	107,3
95	Edam-Volendam	106,6
96	Haarlem	106,3
97	Beuningen	105,8
98	Zaltbommel	105,5
99	Zandvoort	105,4
100	Waddinxveen	104,1
101	Almere	102,8
102	Gorinchem	102,7
103	Albrandswaard	100,0
104	Nijmegen	99,9
105	Heumen	99,3
106	Enkhuizen	99,1
107	Ermelo	99,0
108	Velsen	98,9
109	Opsterland	97,6
110	Beverwijk	97,0
111	Goeree-Overflakkee	96,6
112	Tholen	95,9
113	Steenbergen	95,2
114	Noordoostpolder	94,6
115	Altena	94,6
116	Barneveld	94,6
117	Putten	94,6
118	Zutphen	93,4
119	Alkmaar	93,2
120	Dronten	93,0
121	Harderwijk	92,4
122	Weert	92,0
123	Nederweert	91,5
124	Koggenland	91,1
125	Oegstgeest	90,9
126	Waalre	90,8
127	Geldrop-Mierlo	90,7
128	Eindhoven	90,3
129	Zoeterwoude	90,2
130	Teylingen	90,2
131	Deurne	89,8
132	Heerenveen	89,8
133	Heusden	89,6
134	Leiden	89,4
135	Heemskerk	89,1
136	Stede Broec	88,9
137	Smallingerland	88,3
138	Achtkarspelen	88,2
139	Venlo	87,8
140	Schouwen-Duiveland	87,7
141	Brummen	87,5
142	Heeze-Leende	85,8
143	De Fryske Marren	85,5
144	Medemblik	85,5
145	Drechterland	85,2
146	Heiloo	84,6
147	Eersel	83,7
148	Leiderdorp	83,7
149	Voorschoten	83,7
150	Súdwest-Fryslân	83,7
151	Katwijk	82,7
152	Middelburg	82,6
153	Rijssen-Holten	82,6
154	Nijkerk	81,4
155	Drimmelen	81,3
156	Castricum	80,6
157	Peel en Maas	80,4
158	Bergen (NH)	79,3
159	Goirle	79,0
160	Moerdijk	78,4
161	Tytsjerksteradiel	78,4
162	Lelystad	77,7
163	Aalten	77,5
164	Baarle-Nassau	77,5
165	Wassenaar	77,1
166	Schagen	77,0
167	Den Helder	76,0
168	Dijk en Waard	75,7
169	Tilburg	75,6
170	Noord-Beveland	74,5
171	Rozendaal	74,3
172	Zeewolde	73,8
173	Opmeer	73,7
174	Vlissingen	73,7
175	Veere	73,5
176	Rheden	73,4
177	Urk	72,7
178	Valkenswaard	71,6
179	Leeuwarden	71,4
180	Beesel	71,3
181	Hollands Kroon	71,3
182	Oosterhout	71,1
183	Veldhoven	70,5
184	Dantumadiel	69,4
185	Texel	69,3
186	Oude IJsselstreek	69,2
187	Gilze en Rijen	68,8
188	Goes	68,2
189	Leudal	68,1
190	Reimerswaal	67,9
191	Ede	66,9
192	Vlieland	66,2
193	Alphen-Chaam	65,6
194	Bunschoten	65,5
195	Bronckhorst	65,0
196	Asten	64,9
197	Bergeijk	64,8
198	Borsele	64,0
199	Sluis	63,5
200	Kapelle	63,1
201	Son en Breugel	62,9
202	Noardeast-Fryslân	62,9
203	Breda	62,8
204	Waadhoeke	62,7
205	Roermond	62,4
206	Zevenaar	62,1
207	Dongen	61,4
208	Ameland	60,6
209	Doesburg	60,4
210	Montferland	60,2
211	Bergen op Zoom	60,1
212	Bladel	59,7
213	Duiven	58,6
214	Cranendonck	57,8
215	Etten-Leur	57,2
216	Boxtel	56,7
217	Meierijstad	56,1
218	Westervoort	56,1
219	Terschelling	55,7
220	Someren	55,6
221	Halderberge	55,6
222	Stein	54,8
223	Schiermonnikoog	53,6
224	Waalwijk	53,2
225	IJsselstein	53,1
226	Renkum	52,7
227	Harlingen	52,6
228	Sittard-Geleen	52,1
229	Doetinchem	51,5
230	Geertruidenberg	50,6
231	Brunssum	48,7
232	Capelle aan den IJssel	48,5
233	Beekdaelen	48,1
234	Echt-Susteren	47,9
235	Woensdrecht	47,3
236	Nieuwegein	46,7
237	Maasgouw	46,6
238	Maasdriel	46,5
239	Helmond	46,0
240	Hulst	45,9
241	Reusel-De Mierden	45,8
242	Roerdalen	45,7
243	Krimpen aan den IJssel	44,7
244	Voerendaal	44,7
245	Landgraaf	44,6
246	Heerlen	44,6
247	Eijsden-Margraten	44,0
248	Kerkrade	43,8
249	Utrecht	43,7
250	Loon op Zand	43,3
251	Oss	43,3
252	Wageningen	42,9
253	Gulpen-Wittem	42,0
254	Simpelveld	41,8
255	Roosendaal	41,2
256	Zundert	40,3
257	Rucphen	40,1
258	Woerden	38,8
259	Vaals	38,2
260	Zuidplas	37,6
261	Bergen (L)	36,8
262	Hillegom	36,5
263	Kaag en Braassem	36,4
264	Land van Cuijk	35,9
265	Mook en Middelaar	35,3
266	Utrechtse Heuvelrug	35,3
267	Terneuzen	35,2
268	Lisse	34,8
269	Nieuwkoop	34,7
270	Nissewaard	34,3
271	Aalsmeer	33,6
272	Delft	32,7
273	Alphen aan den Rijn	32,6
274	De Ronde Venen	32,4
275	Stichtse Vecht	32,3
276	Rotterdam	31,8
277	Hoorn	31,7
278	Ouder-Amstel	31,6
279	Pijnacker-Nootdorp	31,4
280	Staphorst	31,1
281	Voorne aan Zee	31,0
282	Vlaardingen	30,8
283	Gennep	30,8
284	Leidschendam-Voorburg	30,6
285	Lansingerland	30,4
286	Overbetuwe	30,0
287	Uithoorn	29,9
288	Berg en Dal	29,8
289	Landsmeer	29,7
290	Scherpenzeel	29,5
291	Baarn	29,5
292	Wierden	29,4
293	Wijdemeren	29,2
294	Midden-Delfland	29,2
295	Lochem	29,1
296	Hellendoorn	29,0
297	Rijswijk	29,0
298	Woudenberg	28,9
299	Renswoude	28,7
300	Arnhem	28,6
301	Amstelveen	28,6
302	Eemnes	28,1
303	Schiedam	28,1
304	Leusden	28,0
305	Amersfoort	27,8
306	Tubbergen	27,7
307	Blaricum	27,6
308	Meppel	27,4
309	Huizen	27,3
310	Lingewaard	26,3
311	Laren	25,9
312	De Wolden	25,5
313	Dalfsen	25,4
314	Noordwijk	25,4
315	Uitgeest	25,3
316	Ommen	24,9
317	Steenwijkerland	24,9
318	Zoetermeer	24,7
319	Hilversum	24,7
320	Raalte	24,4
321	Oost Gelre	24,2
322	Westerwolde	24,2
323	Weststellingwerf	24,2
324	Assen	23,8
325	‘s-Gravenhage	23,7
326	Wormerland	23,7
327	Zwolle	23,6
328	Emmen	23,3
329	Westland	22,9
330	Twenterand	22,5
331	Hardenberg	22,4
332	Almelo	22,3
333	Coevorden	20,7
334	Noordenveld	20,6
335	Pekela	20,1
336	Het Hogeland	20,0
337	Eemsdelta	19,5
338	Oldebroek	19,1
339	Tynaarlo	18,6
340	Groningen	18,5
341	Westerkwartier	17,9
342	Midden-Groningen	17,5

Lees de lijst met verstand. Eén dag is geen oordeel over een gemeente: bij oostenwind kleurt het hele zuidoosten donker omdat de lucht uit het Ruhrgebied komt, niet omdat er in Venlo of Land van Cuijk meer wordt uitgestoten. Wat wél standhoudt over het jaar heen, is het verschil tussen noord en zuid. Friesland en Groningen liggen aan de schone kant van het land, met de Noordzee als aanvoerroute; Brabant en Limburg liggen benedenwinds van het Duitse industriegebied.

En nog iets waar wij zelf voorzichtig mee moeten zijn: wij meten per gemeente een rechthoek om de officiële gemeentegrens heen, geen grens op de meter. Bij een meting van 3,5 kilometer per beeldpunt maakt dat weinig uit, en we hebben het nagerekend: met een rechthoek rond de bouwlocaties kwam Valkenswaard op 131,4 uit en met de officiële grens op 130,9. Voor lucht is dat verschil verwaarloosbaar, want lucht waait. Bij het tellen van gebouwen is dat heel anders; daar telde diezelfde ruime rechthoek de buurgemeente gewoon mee.

Wij verkopen luchtmeters en dit is geen verkoopargument

Wij hebben er commercieel belang bij dat je je zorgen maakt over lucht. Dus laten we het meteen zeggen: deze kaart is geen reden om een meter te kopen. Wat er op tien kilometer hoogte boven je dak hangt, zegt vrijwel niets over de lucht in je slaapkamer. Binnen is CO2 van je eigen ademhaling meestal het probleem, plus fijnstof van koken en kaarsen. NO2 binnen komt van een gaskookplaat of een geiser, en daar gaat deze meting niet over.

Wil je weten hoe de lucht buiten jouw voordeur is, op ademhoogte, in µg/m³, kijk dan op onze pagina luchtkwaliteit in Nederland. Die gebruikt de meetstations aan de grond, en dat is voor die vraag de betere bron. Deze pagina is voor het grote plaatje: waar het gemaakt wordt en welke kant het op gaat.

Zoek in de grafiek de dag die je zelf hebt meegemaakt

Neem de lijn hierboven en zoek eind januari op. Daar zit de piek van het jaar, ruim drie keer het jaargemiddelde. Dat was geen ramp en geen incident: dat was een week met mist, vorst en nauwelijks wind, waarin alles bleef hangen wat er die dagen werd uitgestoten. Precies de week waarin mensen zeggen dat “de lucht zwaar aanvoelt”.

Kijk daarna naar juli. Januari kwam gemiddeld op 115, juli op 41. Dezelfde auto’s, dezelfde fabrieken, een derde van de waarde. Niet omdat er minder wordt uitgestoten, maar omdat warme lucht mengt en de zon stikstofdioxide sneller afbreekt. Dat is de belangrijkste les van deze grafiek: het weer bepaalt wat je meet, minstens zo sterk als de uitstoot zelf. Wie in januari een schrikbarend getal laat zien en er niet bij zegt dat het windstil was, verkoopt je een verhaal.

De volgende meting staat hier morgen. Wordt het een koude, windstille week, dan zie je de lijn omhoog kruipen voordat er ook maar iets in het nieuws komt.