Stikstofdioxide boven Nederland

Op een windstille dag in januari staat de lucht boven Nederland stil. Wat er ’s ochtends uit de uitlaten en schoorstenen komt, blijft hangen. Je ruikt het niet, je ziet het niet, en toch is het van bovenaf te meten. Dit is die meting, en hij loopt elke dag door.

Laatste meting

87,8µmol/m²

Gemeten op 20 oktober 2026. Dat is aan de hoge kant: hoger dan 74% van de 370 dagen die we in het afgelopen jaar konden meten.

0,0332,1 µmol/m²

Jaargemiddelde

71,2µmol/m²

Hoogste dag

214,628 januari 2026

Laagste dag

6,91 januari 2026

Dagen gemeten

370afgelopen jaar

Een jaar stikstofdioxide boven Nederland

Elke stip is een dag. De winterpiek is geen toeval: koude lucht mengt slechter en er wordt meer gestookt.

Fijnstof en deeltjes in de lucht

Hoeveel licht wordt tegengehouden door deeltjes: fijnstof, zeezout, rook, saharazand. Een dimensieloze index; onder 0,1 is de lucht helder, boven 0,5 zie je het als nevel.

-1,05,0

Samengesteld uit de heldere momenten tussen 5 oktober 2026 en 21 oktober 2026: op 17 van die dagen kon er ergens boven Nederland gemeten worden. Waar de wolken al die tijd bleven liggen, is het beeld grijs gebleven.

Deze pagina werkt zichzelf elke dag bij. Laatste keer: 21 oktober 2026.

Een kolom lucht van tien kilometer hoog

Dit is het belangrijkste om te snappen voordat je naar de kleuren kijkt. De meting gaat niet over de lucht op ademhoogte. Er wordt door de hele luchtlaag heen gekeken, van de grond tot ver boven de wolken, en alle stikstofdioxide in die kolom wordt bij elkaar opgeteld. Het getal gaat dus over een kolom lucht, niet over een straat.

Daarom staat er µmol/m² bij en geen µg/m³. Dat eerste is een hoeveelheid per vierkante meter grondoppervlak, opgeteld over de hele hoogte. Dat tweede, de eenheid die meetstations aan de grond gebruiken, is een concentratie op één plek op één hoogte. Je kunt ze niet in elkaar omrekenen. Wie dat toch doet, geeft je een getal dat nergens op slaat.

Wat de kaart wél goed doet: laten zien waar het vandaan komt en welke kant het op waait. Op een windstille dag zie je de Randstad, de A15 en het havengebied als losse vlekken oplichten. Waait het hard, dan is Nederland één egale vlakte en ligt alles honderd kilometer verderop.

De donkerste vlek is meestal niet van ons

Kijk rechtsonder op de kaart. Daar zit bijna altijd de zwaarste concentratie, en dat is het Ruhrgebied: Duisburg, Essen, Dortmund, met de staalindustrie en het vrachtverkeer dat erbij hoort. Bij oostenwind schuift een deel van die lucht onze kant op. Bij westenwind gebeurt het omgekeerde en exporteren wij het naar hen.

Dat maakt deze kaart eerlijker dan de meeste discussies erover. Luchtvervuiling stopt niet bij de grens, en een nationale kaart met een dikke rand eromheen suggereert een precisie die er niet is.

Stikstof in het nieuws is iets anders dan dit

Hier gaat het bijna altijd mis, ook in kranten. De stikstofcrisis gaat over depositie: stikstof die neerslaat op natuurgebieden, grotendeels als ammoniak (NH3) uit mest. Deze kaart gaat over stikstofdioxide (NO2) in de lucht, en dat komt vooral uit verbranding. Verkeer, industrie, scheepvaart. Twee verschillende stoffen, twee verschillende bronnen, twee verschillende problemen.

Ze worden door elkaar gehaald omdat er “stikstof” in allebei zit. Wie deze kaart gebruikt om iets over de boeren te zeggen, of over Natura 2000, pakt het verkeerde plaatje. Wie hem gebruikt om te laten zien waar het verkeer staat, zit goed.

Dezelfde meting, maar dan per gemeente

De kaart hierboven is één beeld van heel Nederland. Datzelfde beeld kun je opknippen: een eigen uitsnede per gemeente, en dan per gemeente het gemiddelde uitrekenen. Dat levert de lijst hieronder op, gemeten op dezelfde dag en met dezelfde methode, dus onderling vergelijkbaar.

Per gemeente gemeten op 20 oktober 2026

Zelfde meting, kleinere vakjes: 342 gemeenten, elk een eigen uitsnede van het beeld. Het gemiddelde over alle gemeenten was 94,9 µmol/m². Eén dag zegt weinig over een gemeente; het patroon tussen noord en zuid wel.

Hoogst gemeten	µmol/m²
Venray	164,7
Horst aan de Maas	162,4
Venlo	159,7
Landgraaf	154,5
Echt-Susteren	152,7
Brunssum	152,5
Meierijstad	151,9
‘s-Hertogenbosch	150,8
Maasdriel	150,5
Roermond	148,8

Laagst gemeten	µmol/m²
Leidschendam-Voorburg	30,6
Hoorn	31,7
Peel en Maas	33,8
Landsmeer	41,5
Vaals	43,7
Simpelveld	44,5
Schiermonnikoog	44,8
Kerkrade	45,8
Terschelling	50,6
Het Hogeland	51,0

Alle 342 gemeenten

#	Gemeente	µmol/m²
1	Venray	164,7
2	Horst aan de Maas	162,4
3	Venlo	159,7
4	Landgraaf	154,5
5	Echt-Susteren	152,7
6	Brunssum	152,5
7	Meierijstad	151,9
8	‘s-Hertogenbosch	150,8
9	Maasdriel	150,5
10	Roermond	148,8
11	Bergen (L)	148,5
12	Bernheze	146,4
13	Gemert-Bakel	146,3
14	Maasgouw	145,7
15	Gulpen-Wittem	144,8
16	Maashorst	144,0
17	Sint-Michielsgestel	143,4
18	Deurne	143,1
19	Beekdaelen	142,5
20	Land van Cuijk	142,3
21	Heerlen	141,8
22	Zaltbommel	141,2
23	Eijsden-Margraten	138,6
24	Roerdalen	138,2
25	Asten	137,9
26	Heumen	137,3
27	Leudal	136,9
28	Heemstede	134,7
29	Bloemendaal	134,6
30	Maastricht	133,0
31	Meerssen	132,4
32	Nijmegen	132,1
33	Voerendaal	131,7
34	Someren	131,6
35	Gennep	131,1
36	Valkenburg aan de Geul	131,0
37	Boxtel	130,6
38	Terneuzen	129,7
39	Beesel	128,6
40	Vught	128,1
41	Wijchen	127,5
42	West Betuwe	127,3
43	Reimerswaal	126,3
44	Eemnes	125,7
45	Beek	125,6
46	Stein	125,2
47	Hulst	124,9
48	Barendrecht	124,4
49	Krimpen aan den IJssel	124,0
50	Boekel	123,2
51	Alphen-Chaam	123,0
52	Capelle aan den IJssel	122,7
53	Waterland	122,5
54	Blaricum	122,0
55	Westervoort	121,4
56	Druten	121,2
57	Haarlemmermeer	120,6
58	Beuningen	120,6
59	Sittard-Geleen	120,2
60	Lingewaard	119,5
61	Goirle	119,4
62	Amsterdam	118,8
63	Neder-Betuwe	117,7
64	Nederweert	117,5
65	Baarle-Nassau	117,4
66	Tiel	117,0
67	Diemen	116,9
68	Buren	116,1
69	Bergen op Zoom	116,1
70	Aalsmeer	116,0
71	Duiven	115,8
72	West Maas en Waal	115,6
73	Amstelveen	114,7
74	Huizen	114,7
75	Overbetuwe	114,6
76	Lopik	114,5
77	Veenendaal	114,3
78	Woensdrecht	113,7
79	Rhenen	113,7
80	Uithoorn	113,4
81	Wageningen	113,3
82	Mook en Middelaar	113,3
83	Ouder-Amstel	113,1
84	Vijfheerenlanden	112,5
85	Berg en Dal	112,2
86	Gilze en Rijen	112,0
87	Culemborg	111,7
88	Voorne aan Zee	111,3
89	Zaanstad	111,3
90	Heusden	111,2
91	Almere	109,8
92	Rotterdam	109,5
93	Edam-Volendam	108,7
94	De Ronde Venen	108,7
95	Rheden	108,5
96	Westland	108,4
97	Bunnik	108,4
98	Roosendaal	108,4
99	Molenlanden	108,2
100	Zundert	107,7
101	Hardinxveld-Giessendam	107,6
102	Bunschoten	106,8
103	Krimpenerwaard	106,2
104	Houten	106,1
105	Geldrop-Mierlo	106,0
106	Purmerend	106,0
107	Utrechtse Heuvelrug	106,0
108	Helmond	105,1
109	Gooise Meren	105,0
110	Borsele	104,7
111	Wormerland	104,3
112	Stichtse Vecht	103,9
113	Hilvarenbeek	103,8
114	Zevenaar	103,4
115	Steenbergen	103,4
116	Reusel-De Mierden	103,2
117	Laarbeek	102,9
118	Rucphen	102,9
119	Heeze-Leende	102,2
120	Altena	102,2
121	Nuenen, Gerwen en Nederwetten	102,0
122	Gorinchem	101,9
123	Bladel	101,6
124	Zeist	101,5
125	Alkmaar	101,3
126	Weert	100,8
127	Kaag en Braassem	100,7
128	Cranendonck	100,7
129	Tholen	100,5
130	Eindhoven	100,1
131	Oss	100,1
132	Laren	99,5
133	Bergen (NH)	99,5
134	Nieuwkoop	99,1
135	Valkenswaard	99,1
136	Etten-Leur	98,6
137	Doesburg	98,5
138	Eersel	98,3
139	Oirschot	98,2
140	Ridderkerk	98,2
141	Waalre	98,1
142	Veldhoven	98,1
143	Halderberge	97,7
144	Lansingerland	97,6
145	Albrandswaard	97,5
146	Best	97,5
147	Heiloo	97,4
148	Ede	97,4
149	Amersfoort	97,3
150	Zwijndrecht	96,6
151	Dijk en Waard	96,5
152	Bergeijk	96,5
153	Hoeksche Waard	96,3
154	Moerdijk	96,2
155	Lelystad	96,2
156	Maassluis	96,0
157	Papendrecht	95,9
158	Alblasserdam	95,9
159	Tilburg	95,5
160	Son en Breugel	95,4
161	Nissewaard	95,3
162	Schiedam	95,3
163	Hendrik-Ido-Ambacht	95,0
164	Waalwijk	94,8
165	Vlaardingen	94,8
166	Goeree-Overflakkee	94,6
167	Wierden	94,5
168	Dongen	94,4
169	Hof van Twente	94,1
170	Arnhem	94,0
171	Geertruidenberg	93,6
172	Soest	93,6
173	Putten	93,3
174	Hellendoorn	93,2
175	Brummen	93,1
176	Hilversum	92,9
177	Drechterland	92,8
178	Rijssen-Holten	92,5
179	Zeewolde	92,5
180	Barneveld	91,6
181	Lochem	91,5
182	Nijkerk	91,5
183	Baarn	91,0
184	Haaksbergen	90,5
185	Berkelland	90,3
186	Wassenaar	90,2
187	‘s-Gravenhage	90,0
188	Stede Broec	90,0
189	Zoetermeer	90,0
190	Schouwen-Duiveland	89,8
191	Schagen	89,7
192	Dordrecht	89,6
193	Zoeterwoude	89,1
194	Oisterwijk	88,6
195	Ermelo	88,6
196	Voorschoten	88,1
197	Zutphen	87,8
198	Bronckhorst	87,8
199	Goes	87,7
200	Almelo	87,5
201	Nunspeet	87,4
202	Noord-Beveland	87,2
203	Apeldoorn	87,1
204	Montferland	87,1
205	Enkhuizen	86,9
206	Renkum	86,3
207	Alphen aan den Rijn	86,2
208	Epe	86,2
209	Twenterand	85,9
210	Pijnacker-Nootdorp	85,8
211	Leiden	85,6
212	Medemblik	85,6
213	Voorst	85,5
214	Harderwijk	85,3
215	Leiderdorp	85,2
216	Borne	85,1
217	Vlissingen	85,0
218	Teylingen	84,7
219	Ommen	84,7
220	Midden-Delfland	84,6
221	Oegstgeest	84,6
222	Noordwijk	84,4
223	Zuidplas	84,3
224	Aalten	84,1
225	Deventer	84,0
226	Hengelo (O)	83,9
227	Oost Gelre	83,8
228	Katwijk	83,7
229	Winterswijk	83,5
230	Raalte	83,4
231	Sliedrecht	83,4
232	Koggenland	83,3
233	Staphorst	82,7
234	Olst-Wijhe	82,7
235	Haarlem	82,7
236	Rozendaal	82,6
237	Elburg	82,5
238	Heerde	81,7
239	Urk	81,6
240	Enschede	81,4
241	Hollands Kroon	81,2
242	Den Helder	81,0
243	Oldebroek	80,8
244	Montfoort	80,7
245	Waddinxveen	80,6
246	Gouda	80,1
247	Delft	80,1
248	Bodegraven-Reeuwijk	80,1
249	Dronten	79,8
250	Dalfsen	79,4
251	De Wolden	79,0
252	Hattem	78,7
253	Veere	78,6
254	Zwolle	78,6
255	Kampen	78,3
256	Velsen	78,0
257	Tubbergen	78,0
258	Doetinchem	77,8
259	Losser	77,4
260	Loon op Zand	76,9
261	Rijswijk	76,8
262	Wijk bij Duurstede	76,8
263	Opmeer	76,6
264	Oudewater	76,5
265	Meppel	76,3
266	IJsselstein	76,2
267	Kapelle	76,1
268	Beverwijk	76,0
269	Nieuwegein	74,8
270	Zandvoort	74,7
271	Hillegom	74,5
272	Hardenberg	73,8
273	Drimmelen	73,1
274	Heemskerk	72,9
275	Oude IJsselstreek	72,7
276	Breda	72,6
277	Noordoostpolder	72,6
278	Dinkelland	72,5
279	Sluis	72,5
280	Hoogeveen	71,9
281	Middelburg	71,3
282	Renswoude	70,6
283	Lisse	70,6
284	Utrecht	70,4
285	De Fryske Marren	70,3
286	Emmen	69,9
287	Súdwest-Fryslân	69,9
288	Westerveld	69,0
289	Texel	68,8
290	Steenwijkerland	68,7
291	Coevorden	68,3
292	De Bilt	68,2
293	Woerden	68,0
294	Oostzaan	67,8
295	Zwartewaterland	67,6
296	Woudenberg	67,5
297	Oosterhout	67,5
298	Weststellingwerf	66,7
299	Borger-Odoorn	66,1
300	Westerwolde	65,6
301	Wijdemeren	65,3
302	Scherpenzeel	65,3
303	Castricum	65,2
304	Stadskanaal	63,5
305	Uitgeest	62,6
306	Pekela	60,9
307	Tynaarlo	60,8
308	Oldenzaal	60,7
309	Aa en Hunze	60,7
310	Leusden	59,9
311	Heerenveen	59,8
312	Vlieland	59,7
313	Midden-Drenthe	59,3
314	Ooststellingwerf	58,1
315	Noordenveld	58,0
316	Westerkwartier	57,0
317	Groningen	56,5
318	Waadhoeke	56,2
319	Harlingen	55,6
320	Opsterland	55,2
321	Leeuwarden	55,1
322	Assen	54,8
323	Achtkarspelen	54,1
324	Tytsjerksteradiel	53,2
325	Midden-Groningen	53,1
326	Smallingerland	52,8
327	Oldambt	52,7
328	Veendam	52,3
329	Ameland	52,3
330	Eemsdelta	52,3
331	Noardeast-Fryslân	52,2
332	Dantumadiel	51,5
333	Het Hogeland	51,0
334	Terschelling	50,6
335	Kerkrade	45,8
336	Schiermonnikoog	44,8
337	Simpelveld	44,5
338	Vaals	43,7
339	Landsmeer	41,5
340	Peel en Maas	33,8
341	Hoorn	31,7
342	Leidschendam-Voorburg	30,6

Lees de lijst met verstand. Eén dag is geen oordeel over een gemeente: bij oostenwind kleurt het hele zuidoosten donker omdat de lucht uit het Ruhrgebied komt, niet omdat er in Venlo of Land van Cuijk meer wordt uitgestoten. Wat wél standhoudt over het jaar heen, is het verschil tussen noord en zuid. Friesland en Groningen liggen aan de schone kant van het land, met de Noordzee als aanvoerroute; Brabant en Limburg liggen benedenwinds van het Duitse industriegebied.

En nog iets waar wij zelf voorzichtig mee moeten zijn: wij meten per gemeente een rechthoek om de officiële gemeentegrens heen, geen grens op de meter. Bij een meting van 3,5 kilometer per beeldpunt maakt dat weinig uit, en we hebben het nagerekend: met een rechthoek rond de bouwlocaties kwam Valkenswaard op 131,4 uit en met de officiële grens op 130,9. Voor lucht is dat verschil verwaarloosbaar, want lucht waait. Bij het tellen van gebouwen is dat heel anders; daar telde diezelfde ruime rechthoek de buurgemeente gewoon mee.

Wij verkopen luchtmeters en dit is geen verkoopargument

Wij hebben er commercieel belang bij dat je je zorgen maakt over lucht. Dus laten we het meteen zeggen: deze kaart is geen reden om een meter te kopen. Wat er op tien kilometer hoogte boven je dak hangt, zegt vrijwel niets over de lucht in je slaapkamer. Binnen is CO2 van je eigen ademhaling meestal het probleem, plus fijnstof van koken en kaarsen. NO2 binnen komt van een gaskookplaat of een geiser, en daar gaat deze meting niet over.

Wil je weten hoe de lucht buiten jouw voordeur is, op ademhoogte, in µg/m³, kijk dan op onze pagina luchtkwaliteit in Nederland. Die gebruikt de meetstations aan de grond, en dat is voor die vraag de betere bron. Deze pagina is voor het grote plaatje: waar het gemaakt wordt en welke kant het op gaat.

Zoek in de grafiek de dag die je zelf hebt meegemaakt

Neem de lijn hierboven en zoek eind januari op. Daar zit de piek van het jaar, ruim drie keer het jaargemiddelde. Dat was geen ramp en geen incident: dat was een week met mist, vorst en nauwelijks wind, waarin alles bleef hangen wat er die dagen werd uitgestoten. Precies de week waarin mensen zeggen dat “de lucht zwaar aanvoelt”.

Kijk daarna naar juli. Januari kwam gemiddeld op 115, juli op 41. Dezelfde auto’s, dezelfde fabrieken, een derde van de waarde. Niet omdat er minder wordt uitgestoten, maar omdat warme lucht mengt en de zon stikstofdioxide sneller afbreekt. Dat is de belangrijkste les van deze grafiek: het weer bepaalt wat je meet, minstens zo sterk als de uitstoot zelf. Wie in januari een schrikbarend getal laat zien en er niet bij zegt dat het windstil was, verkoopt je een verhaal.

De volgende meting staat hier morgen. Wordt het een koude, windstille week, dan zie je de lijn omhoog kruipen voordat er ook maar iets in het nieuws komt.