Luchtkwaliteit (algemeen)
Stikstofdioxide op school: CO₂ is iets anders
okt
Bij de schoolpoort staan auto’s te wachten; in de klas brandt het lampje van een CO₂-meter. Dat lampje beantwoordt geen vraag over stikstofdioxide buiten. Een nieuw Brussels rapport maakt dat verschil urgent zonder te bewijzen wat één leerling vandaag inademt.
Les chercheurs d’air publiceerde op 8 oktober de uitkomsten van een modelanalyse voor 2024. Alle 841 onderzochte Brusselse schoolvestigingen komen boven de WHO-aanbeveling voor de jaargemiddelde NO₂-concentratie uit: 10 microgram per kubieke meter.
Stikstofdioxide: buitenlucht berekend over een heel jaar
Het rapport uit september 2026 gebruikt SIRANE. Dat model rekent onder meer met gebouwen, weer, uitstoot, verkeer en achtergrondvervuiling. Bruxelles Environnement berekende de waarden voor de scholen. Dit zijn geen nieuwe metingen in elk klaslokaal.
| Uitkomst voor 2024 | Juiste betekenis |
|---|---|
| 841 schoolvestigingen boven 10 µg/m³ | Gemodelleerde jaarlijkse NO₂-concentratie voor de onderzochte locaties |
| 167 van 618 kleuter- en lagere scholen boven 15 µg/m³ | Ongeveer 27% van deze deelgroep; niet 27% van alle 841 scholen |
| Een waarde voor een schoollocatie | Geen persoonlijke blootstellingsmeting van een leerling |
De WHO-richtlijn uit 2021 gaat hier over een jaargemiddelde. Overschrijding van die aanbeveling is niet vanzelf hetzelfde als een overtreding van een wettelijke grenswaarde. Een losse waarde van een meter vandaag kan ook niet rechtstreeks met een jaargemiddelde worden vergeleken.
Welke stof meet het apparaat in de klas?
| Meting | Vraag die zij kan beantwoorden |
|---|---|
| CO₂ | Hoe de hoeveelheid uitgeademde lucht en de luchtverversing zich in een bezette ruimte ontwikkelen |
| NO₂ | Hoeveel stikstofdioxide aanwezig is; daarvoor is een NO₂-specifieke meetmethode nodig |
| PM2,5 | Hoeveel fijne deeltjes een daarvoor geschikte sensor waarneemt |
Een CO2 meter voor school kan helpen de ventilatie tijdens lessen te volgen. Hij meet daarmee geen NO₂. Ook een fijnstofwaarde vervangt geen NO₂-meting. De naam ‘luchtkwaliteit’ op een scherm is breder dan wat één sensor kan waarnemen.
Bij een CO2 meter telt daarom eerst de echte sensor en gemeten stof. Dezelfde verwarring zie je bij de IKEA CO2 meter: de Vindstyrka volgt onder meer fijnstof, maar is geen CO₂-meter.
Een zorgelijk rapport is geen verkoopargument voor een CO₂-meter
Een meter kopen omdat een Brussels NO₂-model zorgelijk is, kan geld kosten zonder de gestelde vraag te beantwoorden. Wij verkopen luchtmeters en hebben daar commercieel belang bij. Juist daarom hoort bij dit nieuws geen belofte dat een groen CO₂-lampje de buitenlucht veilig verklaart.
Ook het model wegzetten omdat het geen klaslokaalmeting is, gaat te ver. Het biedt informatie over verschillen tussen locaties. De onderzoekers vergelijken modeluitkomsten met officiële meetstations en leggen beperkingen uit. Die beperkingen maken de analyse smaller, niet waardeloos.
Het rapport neemt hele etmalen mee, ook de nacht, en modelleert op dakhoogte. De auteurs noemen de uitkomsten daarom conservatief. Zij wijzen ook op onzekerheid in verkeersgegevens. Verder is het model aangepast tegenover het vorige rapport. Voor dit nieuwe rapport zijn 2022 en 2024 opnieuw met dezelfde herziene methode berekend. Vergelijkingen met het oude rapport kunnen daardoor mede door een methodeverschil veranderen.
Dat probleem is al langer onderwerp van onderzoek. Greenpeace publiceerde in november 2018 de resultaten van luchtmetingen uit november en december 2017 bij 222 Belgische scholen. Dat was een andere selectie en meetopzet. Je kan de percentages uit beide onderzoeken dus niet behandelen als één doorlopende meetreeks.
Vraag school om stof, plek, meetduur en methode
- Welke stof: NO₂, CO₂ of fijnstof?
- Welke plek: in het lokaal, bij de schoolpoort of op dakhoogte?
- Welke meetduur: een moment, lesuren of een heel jaar?
- Welke methode: een sensor, meetbuisje of rekenmodel?
Vraag bij een rapport of meetwaarde precies die vier gegevens. Daarmee wordt duidelijk of het antwoord over ventilatie in de klas, NO₂ aan de straat of een berekend jaargemiddelde gaat. Dit is uitleg over metingen, geen persoonlijk medisch advies.
Ook onze kaart van stikstofdioxide boven Nederland meet iets anders: een kolom lucht, in µmol/m². Dat is geen concentratie op ademhoogte in µg/m³ en geen controle van een Brussels klaslokaal. Bij een luchtkwaliteitsmeter bepaalt de meetvraag welk resultaat bruikbaar is.
Bij een volgende schoolmeting horen dezelfde vier gegevens weer naast het getal. Pas dan is zichtbaar of een verandering komt door schonere lucht, een andere plek, een andere meetduur of een andere methode.