Huiselektronica
Luchtkwaliteit meten in huis: welke waarden en wanneer je moet ingrijpen
“Luchtkwaliteit meten” klinkt als één handeling, maar het zijn er vier. Binnen in huis zijn er vier waarden die er echt toe doen, ze komen uit verschillende bronnen en je lost ze elk op een andere manier op. Hieronder staat per waarde wat goed is, wat te hoog is en wat je dan doet.
De vier waarden die je binnen meet
| Waarde | Goed | Actie nodig vanaf | Komt vooral van |
|---|---|---|---|
| CO2 | onder 800 ppm | 1.200 ppm | mensen en huisdieren die ademen |
| PM2,5 (fijnstof) | onder 10 µg/m³ | 25 µg/m³ | verkeer, houtkachel, koken, kaarsen |
| HCHO (formaldehyde) | onder 0,03 mg/m³ | 0,1 mg/m³ | spaanplaat, lijm, verf, nieuw meubilair |
| Luchtvochtigheid | 40 tot 60 procent | boven 65 procent | douchen, koken, wasgoed, te weinig ventilatie |
Buitenlucht zit rond 420 ppm CO2. Alles daarboven is wat jij en je huisgenoten er zelf in hebben geademd. Zo simpel is de meter: hij telt hoeveel van de lucht in de kamer al gebruikt is.
Waarom je met CO2 begint
CO2 is zelf pas hinderlijk vanaf ongeveer 1.000 ppm en pas gevaarlijk bij tienduizenden ppm. De waarde is vooral nuttig als indicator. Loopt CO2 op, dan wordt er te weinig ververst, en dan lopen ook de stoffen op die je níet direct kunt meten: geuren, vocht, vluchtige stoffen uit meubels en schoonmaakmiddelen. Eén getal vertelt je dus iets over de hele ruimte.
Wat je in de praktijk ziet: een slaapkamer met de deur dicht en twee mensen erin zit na acht uur vaak boven 1.500 ppm, soms boven 2.000. Zet je het raam op een kier, dan zakt hij binnen twintig minuten naar rond de 700. Dat verschil merk je de volgende ochtend aan je hoofd.
Zo doe je de meting
- Zet de meter op ademhoogte, ongeveer anderhalve meter, midden in de kamer of aan een binnenmuur.
- Houd minstens een meter afstand van ramen, deuren en ventilatieroosters. Vlak bij een rooster meet je de buitenlucht.
- Niet in de zon en niet boven een radiator; dat verstoort ook de temperatuur en de luchtvochtigheid.
- Adem er niet recht op. Doe je dat wel, dan schiet de waarde in tien seconden honderden ppm omhoog.
- Laat de meter minstens 24 uur staan en kijk naar het verloop, niet naar één moment. De piek zegt meer dan het gemiddelde.
- Kalibreer een CO2-meter een keer buiten: laat hem twintig minuten buiten staan; hij hoort dan rond 420 ppm te lezen.
Wat je doet bij een te hoge waarde
| Te hoog | Eerste stap | Werkt dat niet |
|---|---|---|
| CO2 boven 1.200 ppm | raam of rooster open, dwarsventilatie maken | mechanische ventilatie een stand hoger of laten nakijken |
| PM2,5 boven 25 µg/m³ | bron opzoeken: afzuigkap aan bij koken, kachel controleren | luchtreiniger met HEPA-filter in de ruimte waar je het langst bent |
| HCHO boven 0,1 mg/m³ | flink ventileren, nieuwe spullen eerst laten uitwasemen | bron weghalen; actieve kool helpt tijdelijk, lost het niet op |
| Vochtigheid boven 65 procent | afzuigen tijdens en na douchen en koken, was buiten drogen | ontvochtiger; bij aanhoudend vocht bouwkundig laten kijken |
| Vochtigheid onder 40 procent | verwarming een graad lager | luchtbevochtiger, wekelijks schoonmaken |
Meten met je telefoon werkt niet
In telefoons zit geen CO2-sensor en geen fijnstofsensor. De luchtvochtigheidssensor verdween na de Samsung Galaxy S4 uit 2013 uit vrijwel alle toestellen. Apps die deze waarden tonen, halen ze van het dichtstbijzijnde weerstation of laten je zelf een waarde invullen. Wat wel werkt: een losse meter die via bluetooth of wifi op je telefoon uitleest, zodat je de grafiek op je scherm hebt.
En de luchtkwaliteit buiten?
Buiten hoef je meestal niets te meten. Het RIVM heeft een landelijk meetnet en publiceert de actuele waarden per gebied, inclusief een verwachting voor de komende dagen. Dat is nauwkeuriger dan wat een consumentenmeter op een balkon doet. Zelf buiten meten is alleen zinvol als je een specifieke bron dichtbij hebt, zoals een drukke weg of een buurman die veel stookt, en je het verschil met het gebiedsgemiddelde wilt aantonen.
Wat een meting je oplevert
De winst zit niet in het getal maar in het gedrag erna. Je ziet wanneer een kamer verzadigd raakt, hoe lang een raam open moet en of je ventilatiesysteem doet wat het belooft. Bij de meeste mensen is dat na een week duidelijk, en daarna gebruik je de meter alleen nog om te controleren.
Wil je verder lezen: de CO2-grenzen per ppm-waarde, hoe een fijnstofmeter werkt en het verschil tussen HCHO en TVOC.