Stikstofdioxide boven Nederland

Op een windstille dag in januari staat de lucht boven Nederland stil. Wat er ’s ochtends uit de uitlaten en schoorstenen komt, blijft hangen. Je ruikt het niet, je ziet het niet, en toch is het van bovenaf te meten. Dit is die meting, en hij loopt elke dag door.

Laatste meting

53,6µmol/m²

Gemeten op 1 september 2026. Dat is gemiddeld voor dit jaar: hoger dan 32% van de 350 dagen die we in het afgelopen jaar konden meten.

0,0332,1 µmol/m²

Jaargemiddelde

70,9µmol/m²

Hoogste dag

214,628 januari 2026

Laagste dag

6,91 januari 2026

Dagen gemeten

350afgelopen jaar

Een jaar stikstofdioxide boven Nederland

Elke stip is een dag. De winterpiek is geen toeval: koude lucht mengt slechter en er wordt meer gestookt.

Fijnstof en deeltjes in de lucht

Hoeveel licht wordt tegengehouden door deeltjes: fijnstof, zeezout, rook, saharazand. Een dimensieloze index; onder 0,1 is de lucht helder, boven 0,5 zie je het als nevel.

-1,05,0

Samengesteld uit de heldere momenten tussen 23 augustus 2026 en 5 september 2026: op 13 van die dagen kon er ergens boven Nederland gemeten worden. Waar de wolken al die tijd bleven liggen, is het beeld grijs gebleven.

Deze pagina werkt zichzelf elke dag bij. Laatste keer: 6 september 2026.

Een kolom lucht van tien kilometer hoog

Dit is het belangrijkste om te snappen voordat je naar de kleuren kijkt. De meting gaat niet over de lucht op ademhoogte. Er wordt door de hele luchtlaag heen gekeken, van de grond tot ver boven de wolken, en alle stikstofdioxide in die kolom wordt bij elkaar opgeteld. Het getal gaat dus over een kolom lucht, niet over een straat.

Daarom staat er µmol/m² bij en geen µg/m³. Dat eerste is een hoeveelheid per vierkante meter grondoppervlak, opgeteld over de hele hoogte. Dat tweede, de eenheid die meetstations aan de grond gebruiken, is een concentratie op één plek op één hoogte. Je kunt ze niet in elkaar omrekenen. Wie dat toch doet, geeft je een getal dat nergens op slaat.

Wat de kaart wél goed doet: laten zien waar het vandaan komt en welke kant het op waait. Op een windstille dag zie je de Randstad, de A15 en het havengebied als losse vlekken oplichten. Waait het hard, dan is Nederland één egale vlakte en ligt alles honderd kilometer verderop.

De donkerste vlek is meestal niet van ons

Kijk rechtsonder op de kaart. Daar zit bijna altijd de zwaarste concentratie, en dat is het Ruhrgebied: Duisburg, Essen, Dortmund, met de staalindustrie en het vrachtverkeer dat erbij hoort. Bij oostenwind schuift een deel van die lucht onze kant op. Bij westenwind gebeurt het omgekeerde en exporteren wij het naar hen.

Dat maakt deze kaart eerlijker dan de meeste discussies erover. Luchtvervuiling stopt niet bij de grens, en een nationale kaart met een dikke rand eromheen suggereert een precisie die er niet is.

Stikstof in het nieuws is iets anders dan dit

Hier gaat het bijna altijd mis, ook in kranten. De stikstofcrisis gaat over depositie: stikstof die neerslaat op natuurgebieden, grotendeels als ammoniak (NH3) uit mest. Deze kaart gaat over stikstofdioxide (NO2) in de lucht, en dat komt vooral uit verbranding. Verkeer, industrie, scheepvaart. Twee verschillende stoffen, twee verschillende bronnen, twee verschillende problemen.

Ze worden door elkaar gehaald omdat er “stikstof” in allebei zit. Wie deze kaart gebruikt om iets over de boeren te zeggen, of over Natura 2000, pakt het verkeerde plaatje. Wie hem gebruikt om te laten zien waar het verkeer staat, zit goed.

Dezelfde meting, maar dan per gemeente

De kaart hierboven is één beeld van heel Nederland. Datzelfde beeld kun je opknippen: een eigen uitsnede per gemeente, en dan per gemeente het gemiddelde uitrekenen. Dat levert de lijst hieronder op, gemeten op dezelfde dag en met dezelfde methode, dus onderling vergelijkbaar.

Per gemeente gemeten op 1 september 2026

Zelfde meting, kleinere vakjes: 337 gemeenten, elk een eigen uitsnede van het beeld. Het gemiddelde over alle gemeenten was 52,6 µmol/m². Eén dag zegt weinig over een gemeente; het patroon tussen noord en zuid wel.

Hoogst gemeten	µmol/m²
Valkenswaard	131,4
Someren	125,6
Gennep	122,9
Asten	122,2
Cranendonck	121,1
Heeze-Leende	120,7
Geldrop-Mierlo	118,7
Helmond	114,6
Waalre	113,4
Bergeijk	111,2

Laagst gemeten	µmol/m²
Ameland	17,9
Achtkarspelen	19,7
Het Hogeland	20,0
Noardeast-Fryslân	20,0
Leeuwarden	20,3
Smallingerland	21,1
Westerkwartier	21,3
Weststellingwerf	21,6
Waadhoeke	21,8
Dantumadiel	22,1

Alle 337 gemeenten

#	Gemeente	µmol/m²
1	Valkenswaard	131,4
2	Someren	125,6
3	Gennep	122,9
4	Asten	122,2
5	Cranendonck	121,1
6	Heeze-Leende	120,7
7	Geldrop-Mierlo	118,7
8	Helmond	114,6
9	Waalre	113,4
10	Bergeijk	111,2
11	Deurne	105,3
12	Bergen (L)	104,9
13	Veldhoven	102,9
14	Berg en Dal	102,1
15	Eersel	101,4
16	Nuenen, Gerwen en Nederwetten	100,0
17	Bladel	99,1
18	Land van Cuijk	97,8
19	Venlo	96,7
20	Mook en Middelaar	96,3
21	Eindhoven	95,9
22	Montferland	94,5
23	Oude IJsselstreek	94,3
24	Beesel	92,0
25	Horst aan de Maas	90,2
26	Aalten	89,4
27	Peel en Maas	89,2
28	Reusel-De Mierden	87,9
29	Leudal	87,6
30	Nijmegen	87,6
31	Maasgouw	87,6
32	Venray	87,5
33	Roermond	86,7
34	Gemert-Bakel	85,4
35	Doetinchem	85,3
36	Laarbeek	84,2
37	Heumen	83,3
38	Weert	82,6
39	Winterswijk	82,4
40	Brunssum	81,4
41	Terneuzen	81,1
42	Beekdaelen	80,6
43	Nederweert	80,5
44	Oost Gelre	79,5
45	Hulst	79,4
46	Zevenaar	79,0
47	Lingewaard	78,7
48	Sittard-Geleen	77,1
49	Echt-Susteren	76,3
50	Son en Breugel	76,2
51	Beek	74,7
52	Wijchen	74,7
53	Best	72,3
54	Sluis	72,3
55	Bronckhorst	72,3
56	Molenlanden	72,1
57	Stein	72,0
58	Gorinchem	71,8
59	Roerdalen	71,4
60	Beuningen	71,4
61	Oirschot	70,9
62	Papendrecht	70,8
63	Oss	70,7
64	West Betuwe	70,6
65	Berkelland	70,3
66	Boekel	69,7
67	Meierijstad	69,6
68	Maashorst	69,6
69	Duiven	69,6
70	West Maas en Waal	69,4
71	Enschede	69,1
72	Sliedrecht	69,1
73	Hilvarenbeek	68,3
74	Hardinxveld-Giessendam	68,1
75	Doesburg	67,9
76	Heerlen	67,8
77	Oisterwijk	66,8
78	Alblasserdam	66,7
79	Bernheze	66,7
80	Hendrik-Ido-Ambacht	66,4
81	‘s-Hertogenbosch	65,9
82	Losser	65,8
83	Landgraaf	65,1
84	Voerendaal	64,9
85	Goirle	64,8
86	Haaksbergen	64,4
87	Barendrecht	64,2
88	Maasdriel	63,7
89	Zaltbommel	63,1
90	Ridderkerk	63,1
91	Kerkrade	63,1
92	Albrandswaard	62,4
93	Eijsden-Margraten	62,2
94	Woensdrecht	62,1
95	Tilburg	61,0
96	Overbetuwe	60,8
97	Zundert	60,6
98	Gilze en Rijen	60,5
99	Krimpen aan den IJssel	60,4
100	Zwijndrecht	60,4
101	Maastricht	59,8
102	Capelle aan den IJssel	59,4
103	Druten	59,3
104	Dordrecht	59,3
105	Alphen-Chaam	59,2
106	Schiedam	59,2
107	Hof van Twente	59,0
108	Sint-Michielsgestel	58,1
109	Hengelo (O)	57,9
110	Tiel	57,8
111	Oldenzaal	57,7
112	Maassluis	57,5
113	Vught	57,2
114	Altena	57,1
115	Vlaardingen	57,1
116	Valkenburg aan de Geul	57,0
117	Reimerswaal	57,0
118	Borne	56,6
119	Vijfheerenlanden	56,4
120	Twenterand	56,3
121	Brummen	56,1
122	Rotterdam	55,9
123	Neder-Betuwe	55,6
124	Oosterhout	55,1
125	Krimpenerwaard	54,9
126	Renkum	54,9
127	Rheden	54,5
128	Breda	53,9
129	Simpelveld	53,5
130	Meerssen	53,4
131	Almelo	53,0
132	Baarle-Nassau	53,0
133	Arnhem	52,9
134	Ede	52,7
135	Zutphen	52,7
136	Bergen op Zoom	52,3
137	Wageningen	52,1
138	Lopik	52,1
139	Ermelo	51,7
140	Boxtel	51,7
141	Vaals	51,3
142	Deventer	50,9
143	Barneveld	50,8
144	Gulpen-Wittem	50,5
145	Midden-Delfland	50,3
146	Roosendaal	50,0
147	Tubbergen	49,8
148	Harderwijk	49,7
149	Dongen	49,4
150	Apeldoorn	49,2
151	Buren	49,1
152	IJsselstein	49,1
153	Epe	49,1
154	Vlissingen	48,7
155	Culemborg	48,5
156	Heusden	48,3
157	Kapelle	48,1
158	Nissewaard	48,1
159	Wijk bij Duurstede	48,0
160	Hoeksche Waard	48,0
161	Borsele	47,9
162	Nunspeet	47,7
163	Leusden	47,7
164	Rhenen	47,6
165	Waalwijk	47,5
166	Dinkelland	47,5
167	Voorst	47,3
168	Hellendoorn	47,0
169	Putten	47,0
170	Soest	46,7
171	Lochem	46,7
172	Loon op Zand	46,6
173	Emmen	46,6
174	Olst-Wijhe	46,5
175	Middelburg	46,3
176	Westland	46,3
177	Almere	46,2
178	Amersfoort	46,0
179	Moerdijk	45,9
180	Nieuwegein	45,8
181	Wierden	45,4
182	Gooise Meren	45,3
183	Zeist	45,3
184	Montfoort	45,0
185	Utrechtse Heuvelrug	45,0
186	Voorne aan Zee	44,7
187	Woudenberg	44,6
188	Veenendaal	44,6
189	Waterland	44,6
190	Hattem	44,0
191	Baarn	44,0
192	Etten-Leur	43,9
193	Rijssen-Holten	43,8
194	Bunschoten	43,8
195	Tholen	43,7
196	onbekend	43,6
197	Goes	43,6
198	Heerde	43,6
199	Eemnes	43,5
200	Nijkerk	43,4
201	Landsmeer	43,3
202	Raalte	43,2
203	Noord-Beveland	43,2
204	Bunnik	43,2
205	Halderberge	42,7
206	Blaricum	42,6
207	Laren	42,5
208	Geertruidenberg	42,5
209	Huizen	42,5
210	De Bilt	42,4
211	Oostzaan	42,4
212	Houten	42,2
213	Zeewolde	42,2
214	Zaanstad	42,2
215	Zwolle	42,2
216	Zuidplas	42,0
217	Diemen	42,0
218	Heemskerk	42,0
219	Amsterdam	41,9
220	Hilversum	41,7
221	Aalsmeer	41,5
222	Rucphen	41,5
223	Uitgeest	41,4
224	Scherpenzeel	41,1
225	Lelystad	41,0
226	Renswoude	41,0
227	Ouder-Amstel	41,0
228	Beverwijk	40,6
229	Uithoorn	40,5
230	De Ronde Venen	40,3
231	Steenbergen	40,1
232	Westerwolde	39,9
233	Woerden	39,8
234	Drimmelen	39,5
235	Delft	39,5
236	Utrecht	39,0
237	Lansingerland	38,6
238	Wijdemeren	38,5
239	Castricum	38,5
240	Amstelveen	38,4
241	Haarlemmermeer	38,2
242	Wormerland	38,1
243	Ommen	37,9
244	Nieuwkoop	37,7
245	Stichtse Vecht	37,6
246	Hardenberg	37,6
247	Veere	37,4
248	Dronten	37,4
249	Rijswijk	37,3
250	Goeree-Overflakkee	37,0
251	Pijnacker-Nootdorp	36,7
252	Coevorden	36,5
253	Oldebroek	36,5
254	Oudewater	36,3
255	Heiloo	36,2
256	Kaag en Braassem	35,7
257	Urk	35,6
258	Velsen	35,6
259	Elburg	35,5
260	De Wolden	35,4
261	Noordoostpolder	35,3
262	Schouwen-Duiveland	35,3
263	‘s-Gravenhage	35,0
264	Hillegom	34,5
265	Koggenland	34,4
266	Dalfsen	34,3
267	Drechterland	34,2
268	Staphorst	34,2
269	Hoogeveen	33,9
270	Purmerend	33,6
271	Kampen	33,5
272	Bergen (NH)	33,5
273	Gouda	33,4
274	Edam-Volendam	33,4
275	Bloemendaal	33,3
276	Haarlem	33,1
277	Stede Broec	33,0
278	Hoorn	32,9
279	Zoetermeer	32,7
280	Pekela	32,3
281	Veendam	32,2
282	Borger-Odoorn	32,1
283	Steenwijkerland	32,1
284	Zandvoort	32,0
285	Zwartewaterland	31,4
286	Midden-Drenthe	31,3
287	Alphen aan den Rijn	31,3
288	Medemblik	31,2
289	Leidschendam-Voorburg	31,1
290	Opmeer	30,8
291	Opsterland	30,6
292	Waddinxveen	30,4
293	Zoeterwoude	30,2
294	Stadskanaal	30,2
295	Lisse	29,7
296	Leiden	29,6
297	Schagen	29,6
298	Dijk en Waard	29,4
299	Alkmaar	28,9
300	Bodegraven-Reeuwijk	28,3
301	Teylingen	28,1
302	Aa en Hunze	28,1
303	Voorschoten	27,8
304	Enkhuizen	27,8
305	Westerveld	27,7
306	Noordenveld	27,5
307	Oegstgeest	27,4
308	Texel	26,8
309	Wassenaar	26,7
310	Oldambt	26,7
311	Noordwijk	26,7
312	Vlieland	26,6
313	Meppel	26,3
314	Ooststellingwerf	26,3
315	Tytsjerksteradiel	25,9
316	Katwijk	25,7
317	Hollands Kroon	24,9
318	Heerenveen	24,9
319	Eemsdelta	24,9
320	Harlingen	24,8
321	Den Helder	24,8
322	Súdwest-Fryslân	24,5
323	Assen	24,1
324	Tynaarlo	23,9
325	De Fryske Marren	23,7
326	Groningen	23,6
327	Midden-Groningen	23,0
328	Dantumadiel	22,1
329	Waadhoeke	21,8
330	Weststellingwerf	21,6
331	Westerkwartier	21,3
332	Smallingerland	21,1
333	Leeuwarden	20,3
334	Noardeast-Fryslân	20,0
335	Het Hogeland	20,0
336	Achtkarspelen	19,7
337	Ameland	17,9

Lees de lijst met verstand. Eén dag is geen oordeel over een gemeente: bij oostenwind kleurt het hele zuidoosten donker omdat de lucht uit het Ruhrgebied komt, niet omdat er in Venlo of Land van Cuijk meer wordt uitgestoten. Wat wél standhoudt over het jaar heen, is het verschil tussen noord en zuid. Friesland en Groningen liggen aan de schone kant van het land, met de Noordzee als aanvoerroute; Brabant en Limburg liggen benedenwinds van het Duitse industriegebied.

En nog iets waar wij zelf voorzichtig mee moeten zijn: de gemeentegrenzen die wij gebruiken zijn benaderingen, afgeleid uit de locaties van bouwprojecten. Voor een compacte stad klopt dat aardig, voor een langgerekte plattelandsgemeente is het een rechthoek die er net naast kan liggen. Gebruik het als kaart, niet als meetrapport.

Wij verkopen luchtmeters en dit is geen verkoopargument

Wij hebben er commercieel belang bij dat je je zorgen maakt over lucht. Dus laten we het meteen zeggen: deze kaart is geen reden om een meter te kopen. Wat er op tien kilometer hoogte boven je dak hangt, zegt vrijwel niets over de lucht in je slaapkamer. Binnen is CO2 van je eigen ademhaling meestal het probleem, plus fijnstof van koken en kaarsen. NO2 binnen komt van een gaskookplaat of een geiser, en daar gaat deze meting niet over.

Wil je weten hoe de lucht buiten jouw voordeur is, op ademhoogte, in µg/m³, kijk dan op onze pagina luchtkwaliteit in Nederland. Die gebruikt de meetstations aan de grond, en dat is voor die vraag de betere bron. Deze pagina is voor het grote plaatje: waar het gemaakt wordt en welke kant het op gaat.

Zoek in de grafiek de dag die je zelf hebt meegemaakt

Neem de lijn hierboven en zoek eind januari op. Daar zit de piek van het jaar, ruim drie keer het jaargemiddelde. Dat was geen ramp en geen incident: dat was een week met mist, vorst en nauwelijks wind, waarin alles bleef hangen wat er die dagen werd uitgestoten. Precies de week waarin mensen zeggen dat “de lucht zwaar aanvoelt”.

Kijk daarna naar juli. Januari kwam gemiddeld op 115, juli op 41. Dezelfde auto’s, dezelfde fabrieken, een derde van de waarde. Niet omdat er minder wordt uitgestoten, maar omdat warme lucht mengt en de zon stikstofdioxide sneller afbreekt. Dat is de belangrijkste les van deze grafiek: het weer bepaalt wat je meet, minstens zo sterk als de uitstoot zelf. Wie in januari een schrikbarend getal laat zien en er niet bij zegt dat het windstil was, verkoopt je een verhaal.

De volgende meting staat hier morgen. Wordt het een koude, windstille week, dan zie je de lijn omhoog kruipen voordat er ook maar iets in het nieuws komt.